رصد پدیده گذر عطارد از مقابل خورشید در مرکز علوم و نجوم زنجان

مرکز علوم و نجوم زنجان همگام با بسیاری از گروه های نجومی فعال در سطح کشور اقدام به برگزاری برنامه رصد گذر عطارد از مقابل خورشید در تاریخ 20 اردیبهشت ماه در رصدخانه مرکز نمود.

 

این واقعه از حدود ساعت 15:41 دقیقه به‌ وقت مرکزی ایران آغاز شد و  با توجه به ابری بودن آسمان زنجان امکان ثبت دقیق لحظات آغازین این گذر فراهم نشد. اما در ادامه با کنار رفتن ابرها و مساعدتر شدن آب و هوا این امکان فراهم شد تا حضار و بینندگان از دریچه تلسکوپ 14 اینچی رصدخانه که مجهز به فیلتر خورشیدی شده بود، بتوانند شاهد عبور خرامان سیاره ی عطارد از مقابل قرص نورانی خورشید باشند.

اگر عطارد دقیقاً در صفحه‌ای که زمین به دور خورشید می‌چرخد، خورشید را دور می‌زد، آنگاه هر بار که این سیاره به مقارنه می‌رسید یعنی هر 115.88 روز یک‌بار باید از مقابل قرص خورشید عبور می‌کرد و ما از روی زمین می‌توانستیم گذر عطارد را به شکل عبور لکه‌ای تیره از مقابل قرص درخشان خورشید رصد کنیم .اما این دو صفحه بر هم منطبق نیستند و صفحه مداری عطارد با صفحه دایره‌البروج حدود 7 درجه اختلاف زاویه دارد. همین مسئله هم باعث شده است تا گذر عطارد، با تعداد کمتری رخ دهد. برای اینکه شاهد گذر عطارد باشیم نه‌تنها عطارد باید در فاصله بسیار نزدیکی از نقطه مقارنه پایینی خود باشد که لازم است، همزمان در یکی از دو نقطه‌ای باشد که به گره‌های مداری شهرت دارند. این گره‌ها محل تقاطع دو دایره فرضی، دایره‌البروج و مدار عطارد در آسمان است. به دلیل ویژگی های مداری این سیاره گذرهای عطارد معمولا در اردیبهشت ماه و آبان ماه برای ساکنان کره زمین قابل رصد هستند.

 

20 اردیبهشت 1395 چه واقعه مهم نجومی رخ خواهد داد؟؟؟

پس از گذشت ده سال از آخرین عبور سیاره تیر از مقابل خورشید، تا حدود یک ماه دیگر شاهد گذر سیاره تیر از مقابل خورشید خواهیم بود.

 ما از روی کره زمین بطور متوسط می توانیم شاهد 13 گذر سیاره تیر از روبروی خورشید در هر قرن باشیم. گذرهای سیاره تیر معمولا در ماههای اردیبهشت و آبان رخ می دهد. در گذرهای اردیبهشت سیاره تیر در از گره نزولی عبور می کند. درصورتی که در هنگام در ماه آبان این سیاره از گره صعودی در حال عبور است. مدار سیاره تیر چندان هم بصورت بیضی بسته نیست و پیچیدگی زیادی دارد. عبور سیاره از گره نزولی هنگامی رخ می دهد که سیاره از خورشید فاصله بیشتری داشته و به ناظران زمینی نزدیکتر است. اما در هنگام عبور از گره صعودی که فعلا در ابان ماه رخ میدهد سیاره به خورشید نزدیکتر بوده و از ناظران زمینی دورتر است. بنابراین اندازه ظاهری آن کوچکتر است. 
اندازه ظاهری سیاره در گذرهای اردیبهشت حدود 12 ثانیه قوسی است. اما در گذرهایی که در آبان رخ می دهد اندازه ظاهری سیاره حدود 10 ثانیه قوسی بیشتر نیست. از طرفی احتمال مشاهده گذر در گره نزولی (در اردیبهشت ) نقریبا نصف حالتی است که گذر در گره صعودی و در آبان رخ می دهد.
بنابراین گذر سیاره تیر در 20 اردیبهشت 1395 در حالتی رخ می دهد که سیاره به ما نزدیکتر و رصد آن جالب تر است. چراکه اندازه ظاهری آن حدود 12 ثانیه قوسی و واضح تر است.

ادامه نوشته